De kenmerkende paaltjes met voetafdruk van het Voetstappenpad.
De te hoge stikstofuitstoot tast ook de kwetsbare natuur in het Gooi aan. Karakteristieke soorten in het Gooi, zoals de vlinder het heideblauwtje, de blauwvleugelsprinkhaan, levendbarende hagedis en verschillende bomen en heideplanten staan onder druk. Om verzuring van bodem en achteruitgang van biodiversiteit tegen te gaan, start het Goois Natuurreservaat (GNR) met gerichte herstelmaatregelen in onze heide- en bosgebieden. In februari start het GNR met het uitstrooien van steenmeel en kalk in het kader van het project natuurherstel gefinancierd door provincie Noord-Holland.
Onderzoek naar bodemkwaliteit: verzuurde bodems
In heide- en bosgebieden zijn de afgelopen jaar bodem- en bladmonsters genomen. Daarbij is onderzocht:
- Hoe zuur de bodem is;
- Welke voedingsstoffen ontbreken of juist overvloedig aanwezig zijn;
- Hoe dit doorwerkt in planten, bomen en bodemleven.
De resultaten laten zien dat veel bodems te weinig calcium en kalium bevatten. Normaal gesproken blijven deze mineralen in de grond, maar door te veel aan stikstof spoelen deze mineralen uit en verzuurt de bodem.
Gezonde bodem als basis voor biodiversiteit
Een gezonde bodem is essentieel voor een gezond ecosysteem. Bodemdieren zoals bacteriën, schimmels en insecten spelen daarin een sleutelrol. Door verzuring lost calcium op, waardoor bodemdieren onvoldoende kalk binnenkrijgen. Dat werkt door in de voedselketen: vogels die deze dieren eten kunnen kalk tekortkomen, wat kan leiden tot dunnere eierschalen. Ook bomen lijden onder verzuring. Eiken groeien slechter door wortelproblemen en zijn daardoor vatbaarder voor ziektes. De bomen maken minder blad aan, en de kroon wordt opener en sterft uiteindelijk af.
Werkzaamheden vanaf februari 2026
Om de natuur in heide- en bosgebieden te helpen herstellen, start GNR met gerichte maatregelen. Op woensdag 11 februari begint een aannemer met het uitstrooien van steenmeel en kalk in het kader van het project natuurherstel gefinancierd door provincie Noord-Holland. De werkzaamheden worden uitgevoerd met een quad (vierwielige motor) met aanhangwagen en strooier.
Herstelmaatregelen: kalk en steenmeel
Herstel van heide en bos begint bij de bodem. Daarom vult het Goois Natuurreservaat (GNR) de mineralenvoorraad op gerichte plekken aan door kalk en/of steenmeel uit te strooien. Steenmeel is fijngemalen gesteente waarvan mineralen geleidelijk vrijkomen onder invloed van weer en klimaat. Kalk (schelpen) helpt om verzuurde en voedselarme bodems – zoals in heide en bos – te herstellen, de bodemstructuur te verbeteren en planten weerbaarder te maken. Zo draagt dit bij aan het herstellen van de zuurgraad (pH), vult het essentiële mineralen aan (zoals calcium, kalium en magnesium) die door uitspoeling en verzuring zijn verdwenen, en ondersteunt het bodemleven: bacteriën en schimmels krijgen betere omstandigheden, wat de bodemstructuur en de opbouw van organische stof versterkt.
Gefaseerde aanpak: stap voor stap
Het GNR voert dit herstel niet overal tegelijk uit. Elke bodem is anders en vraagt om maatwerk. Daarom gebeurt het werk stap voor stap en op kleine schaal, met onbehandelde plekken ertussen. Zo blijft er variatie in het landschap en is goed te volgen wat in de praktijk het beste werkt. Deze maatregelen zijn mogelijk gemaakt dankzij de subsidie Programma Natuur voor natuurherstel van de provincie Noord-Holland.
Planning: Bikbergen, Crailo en de Tafelbergheide
De eerste werkzaamheden starten in de bossen van Bikbergen en Crailo en op de Tafelbergheide. In Bikbergen en Crailo zijn in januari strooiselrijke boomsoorten (snel verterend blad) aangeplant. Vervolgens wordt in februari op meerdere locaties gericht kalk (met schelpen) en steenmeel gestrooid.
Verwachte effecten en monitoring
Op plekken waar kalk is gestrooid, verwacht het GNR binnen een tot twee jaar de eerste tekenen van herstel. Schelpenkalk kan direct benut worden door calciumafhankelijke fauna, zoals slakken en sommige vogels. Steenmeel wordt experimenteel ingezet vanwege de tragere inwerking op de bodem. Hier is landelijk gezien nog weinig ervaring mee. Op locaties waar steenmeel is gestrooid, wordt daarom vooral natuurherstel op de langere termijn verwacht. Na afronding van deze maatregelen volgt verdere uitrol in andere natuurgebieden van het Goois Natuurreservaat. Het GNR monitort de effecten: keert biodiversiteit terug, verbetert de bodem of is bijsturing nodig. Zo werkt het Goois Natuurreservaat stap voor stap aan duurzaam natuurherstel.
