Bukken is vragen om zand in je haar en ogen. Zo hard gaat het deze dagen tekeer op de stuifzanden bij de Laarder Wasmeren. Alles tot een halve meter boven de grond wordt stelselmatig gezandstraald.
De combinatie van droog weer en aanhoudende stormachtige wind, brengt het stuifzand tot leven. Er worden letterlijk bergen verzet, maar korrel voor korrel. Is de bodem nat, dan blijft het zand eraan vastkleven. Maar nu het droog is, houdt niets de zandkorrels tegen om met alle winden mee te waaien en meters verderop weer neer te slaan.
Ribbelpatronen
En dat is nu volop aan het gebeuren. Vlagen van zand jagen over het glooiende
terrein. Fraaie ribbelpatronen ontstaan en sommige duinen zijn letterlijk aan de
wandel. Daarbij wordt niets ontzien. Gras, heide en mos raakt ondergestoven en
struiken maken enkel kans wanneer ze hoog genoeg zijn om met hun bovenste takken
uit het stuifduin te blijven steken.
Het zijn verschijnselen die in Nederland
voornamelijk bekend zijn van het strand en de duinen. Ooit domineerden dit soort
zandverstuivingen de Heuvelrug, Noord-Brabant en de Veluwe, maar daar is met de
grootschalige bosaanplant van de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw een
einde aan gekomen.
Pionierplanten
Pas nadat vrijwel overal het zand was vastgelegd, werd duidelijk dat het
stuifzand van wezenlijk belang was voor het voortbestaan van de heidevelden.
Want als het kale zand niet meer in beweging is, verschijnen al snel de eerste
(korst)mossen en polletjes gras. Na verloop van tijd komen ook zaadjes van
andere planten letterlijk aanwaaien, zoals bijvoorbeeld die van de grove den die
niet voor niets ‘vliegden’ heet.
Al die pionierplanten bij elkaar vlechten op
den duur een ondergrondse mat van wortels die het zand definitief vastlegt en
die de wind buitenspel zet. Zo ontstaat heide, dat op den duur vanzelf
ontwikkelt tot bos.
Zeldzaam
Tenzij af en toe weer de bodem weer schraal wordt gemaakt, zodat de zodat de
cyclus weer van voor af aan opnieuw kan starten. Dat is de reden waarom delen
van de heide regelmatig worden afgeplagd. Maar een zandverstuiving is een
natuurverschijnsel met hetzelfde zuiverende effect.
Binnenlandse stuifzanden
zijn een zeldzaam verschijnsel geworden in Europa. Datzelfde geldt voor alle
specifieke planten en diersoorten die erin leven, zoals de korstmossoorten,
zandhagedis, blauwvleugelsprinkhaan, boomleeuwerik, de gele ridderzwam en de, in
Nederland uitgestorven, duinpieper.
Het Goois Natuurreservaat heeft in dit
gebied, tussen Theehuis ’t Bluk en de Laarder Wasmeren doelbewust kaal gemaakt
om weer een levend stuifzand te creëren. De afgelopen dagen hebben laten zien
dat dit is gelukt.
Meer foto's van het stuifzand kunt u vinden in onze mediatheek.
_W52_H52_CRCenter95.png)
