4 Dassen in het Spanderswoud

3 Onthullende filmpjes
De filmpjes van de dassen zijn te zien via het youtube-kanaal van het Goois Natuurreservaat.

Filmpje 1
Filmpje 2
Filmpje 3

Het heeft veel tijd en geduld gekost om deze beelden te maken, maar de onthulling is een feit: liefst vier dassen dollen driftig om elkaar heen, rondom een hol in het Spanderswoud.

De filmpjes komen uit één van de (zeer goed) verborgen camera’s van de onlangs opgerichte Marterwerkgroep Gooi- en Vechtstreek. Ook voor de dassen was het even wennen aan de camera’s. Op een ander filmpje, één nacht eerder opgenomen op dezelfde plek, verscheen voor de lens een ietwat schuchtere das. Uiterst behoedzaam doet het dier een paar stappen achteruit, keert zich vervolgens razendsnel om en duikt terug het hol in. De daaropvolgende nacht, 15 augustus, laten de dieren al hun reserves varen en vertonen ze zich gevieren in volle pracht.

Maanden wachten
De vrijwilligers Koen Frantzen, Rob Heins, Koos en Wim Borsje en Jaap Postma van de marterwerkgroep kunnen tevreden zijn. Hun maandenlange geduld is eindelijk beloond!
“Het is niet een kwestie van zomaar even een camera wegzetten en bingo”, vertelt vrijwilliger Koen Frantzen. We hebben eerst een aantal maanden een camera opgesteld bij de uitgangen van faunapassages onder de Bussummergrintweg. Maar dat leverde geen opnamen op van dassen. Alleen vossen. Die maken trouwens goed gebruik van de tunnels.”

Latrines
Toen is het vijftal dieper het bos ingetrokken om stelselmatig de bodem af te speuren naar tekenen die de op de aanwezigheid van dassen kunnen duiden. Denk aan pootafdrukken, haren, plekken met omgewoeld mos of bladeren, krabsporen, graafsporen, holen, wissels en latrines. “Dat zijn kuiltjes die de dassen graven om hun ontlasting in te deponeren. Ze worden ook wel ‘poeptonnetjes’ genoemd”, verklaart Wim Borsje plechtig. Op één plek vonden ze tientallen van zulke kuiltjes dicht bij elkaar. Logisch dat daar een camera op werd gezet. “Die registreerde van alles”, vervolgt zijn vrouw Koos Borsje. “Af en toe een ree, een vos, wat wandelaars en honden, massa’s honden. Maar een das? Neen.”

Lange adem
Wat de vrijwilligersgroep al die maanden op de been hield waren, naast de onderlinge gezelligheid, dat het Goois Natuurreservaat beschikte over meldingen dat er toch echt dassen zouden zijn gezien. Frantzen: “Een ervaren dassenonderzoeker, Hans Vink uit Bilthoven, verzekerde ons dat het echt een kwestie was van de lange adem. Dat moet je af en toe even horen om de moed erin te houden.”

25 Gooise dassen
Hans Vink onderzoekt de dassen in het Noordwesten van Utrecht en het Gooi als sinds enkele decennia. Hij schat de Gooise dassenstand op “een stuk of 25 individuen”. Dat ze nu ook het Spanderswoud hebben gekoloniseerd, duidt volgens hem op een uitbreiding van de populatie. Vink: “Dassen leven bij voorkeur in bossen aan de rand van landbouwgebieden, omdat ze daar gemakkelijk regenwormen kunnen bemachtigen. Een fraai voorbeeld van een typisch dassengebied kun je zien vanaf de snelweg A27 ter hoogte van Hollandsche Rading. Diep in het bos komen dassen moeilijker aan voedsel, dus daar zullen ze zich pas vestigen als de optimale leefgebieden langs de randen al bezet zijn door andere dassen.”

Vogelvrij?
Dat het goed gaat met de das, is te danken aan zijn beschermde status. Vink: “Als je ziet dat er voor elke nieuwgeboren das minstens één soortgenoot sneuvelt in het verkeer, is het geen overbodige luxe geweest om veilige oversteekplaatsen aan te leggen en om dassenburchten te beschermen. De vraag is echter voor hoe lang het zo blijft, want met de nieuwe Wet Natuur zijn de das en vele andere soorten weer vogelvrij verklaard. Ik houd serieus mijn hart vast.”

Wachten met kappen
De dassenvondst heeft onmiddellijk gevolgen gehad voor het beheer van het Spanderswoud. Zo ziet het Goois Natuurreservaat voorlopig af van het realiseren van het zuidelijk deel van een heideverbinding door het Spanderswoud. Hiervoor zouden in het bos open plekken worden gekapt die zich moeten gaan ontwikkelen tot heideveldjes. Dit plan beoogt de Franse Kampheide te verbinden met de Natuurbrug Zanderij Crailoo en in het verlengde daarvan de Bussummer- en Westerheide.

Marterwerkgroep
Niet de das, maar de boommarter stond aan de wieg van de nieuwe marterwerkgroep. Bestuurslid Augie Vissers: “We hebben elkaar leren kennen door mee te werken aan een onderzoek van Landschap Noord-Holland naar het voorkomen van boommarters in het Vechtplassengebied. Nu zijn we zelfstandig doorgegaan met ongeveer 13 vrijwilligers, waarvan een aantal zich nu dus richten op de das. Dankzij een subsidie van de Lakeland-Foundation en van Landschapsbeheer konden we eigen camera’s aanschaffen die gebruikt zijn bij het dassenonderzoek.

Bunzing, wezel en hermelijn
Andere marterachtigen, zoals bunzing, hermelijn en wezel zijn nog niet op beeld gevangen. Over deze soorten is eigenlijk maar heel erg weinig bekend. Een grotere soort, de boommarter rukt stevig op in westwaartse richting, waarbij ook het Gooi niet is overgeslagen. Nieuw voor deze streek is de  vondst van een (doodgereden) steenmarter. “En natuurlijk is het fantastisch dat de otter eindelijk weer terug is”, vindt Augie Vissers. “Ook die volgen we met grote belangstelling.”

Waarneming?
Heeft u een interessante marterwaarneming gedaan? Dan is de Marterwerkgroep Gooi- en Vechtstreek altijd geïnteresseerd. U kunt de werkgroep altijd mailen.